Wystawa rzeźby Andrzeja Słoniny i Jego uczniów

Wystawa rzeźby Andrzeja Słoniny i Jego uczniów fot. P. Kapała


Biblioteka Pedagogiczna w Myślenicach zaprasza na wystawę rzeźby regionalnej. Autorem ekspozycji jest Andrzej Słonina i Jego podopieczni - Szymon Bierówka, Rafał Drobny, Sebastian Gawlak, Sylwester Jabcoń, Patryk Jabcoń, Mikołaj Jamrozik, Adam Paryła, Jaśmina Potoniec, Patryk Słonina, Bartłomiej Wiśniewski, Bartłomiej Zadora, Przemysław Żądło - młodzież uczestnicząca w tegorocznych warsztatach rzeźby ludowej w drewnie. Od 10 maja 2013 r. do końca tego miesiąca wystawę oglądać można w godzinach pracy Biblioteki.
Pomysłodawca wystawy - Andrzej Słonina z zawodu i powołania jest nauczycielem oraz instruktorem sztuk plastycznych, z pasji i upodobania społecznikiem, regionalistą sprawującym rozliczne funkcje. Jest m.in. prezesem założonego w 2005 roku Oddziału Związku Podhalan w Skomielnej Czarnej, sekretarzem Towarzystwa Miłośników Skomielnej Czarnej i Bogdanówki, prezesem Szkolnego Koła Przyjaciół Kultury Ludowej w Bogdanówce; założycielem i kierownikiem Dziecięcego Zespołu Regionalnego „Koskowianie". Pełni także funkcję Kierownika Filii GOKiS w Skomielnej Czarnej. Autor wystawy to również czynny twórca rzeźbiący w drewnie (głównie anioły, rzeźby pokazujące pracę ludzi na wsi, grajków itp.). Cechą dominującą w jego twórczości jest utrzymanie charakterystycznego dla regionu i gminy Tokarnia ludowego stylu kliszczackiego.
Andrzej Słonina jest również promotorem i opiekunem młodych i obiecujących talentów oraz rzeźbiarzem, który z powodzeniem uczestniczy w wystawach regionalnych i ogólnopolskich. Jest inicjatorem i współtwórcą plenerowej Drogi Krzyżowej do Kaplicy Trzeciego Upadku w Bogdanówce (Koskowa Góra). W swej trzydziestoletniej pracy dydaktycznej i społecznej brał udział w wielu przeglądach, festiwalach, konkursach plastycznych zdobywając nagrody i wyróżnienia ( 2001 r. otrzymał Medal Komisji Edukacji Narodowej, w 2008 r. Nagrodę Starosty Powiatu Myślenickiego - za całokształt działalności na rzecz pielęgnowania i ochrony tradycji kultury regionalnej, oraz promocję Powiatu Myślenickiego, a w roku 2010 Medal Wójta Gminy Tokarnia).


Ekomuzeum w Bogdanówce, czyli ocalić od zapomnienia...
„Kliszczacy" to całkowicie odrębna grupa góralska zamieszkująca tereny Beskidu Makowskiego. Kultura kliszczacka ukształtowała się z jednej strony poprzez silną presję kulturalną Krakowa, dotyczącą obyczajów, rzemiosła, strojów z drugiej zaś poprzez oddziaływanie kultury góralskiej. W efekcie procesów historycznych powstała odrębna kultura i tradycja – kliszczacka „- mówi Andrzej Słonina, który kultywuje ją i promuje na zewnątrz.
„Celem stworzenia Ekomuzeum była nie tylko ochrona ponad stuletniej drewnianej stodoły przed zniszczeniem, ale przede wszystkim zachowanie śladów przeszłości w krajobrazie ich pierwotnego występowania. Ekomuzeum to rodzaj „muzeum bez barier", które pobudza do działań lokalną społeczność, służy jako miejsce spotkań promujących Gminę Tokarnia. Główną atrakcją tego obiektu jest pokaźna kolekcja używanych dawniej w rolnictwie (I połowa XX w.) narzędzi i sprzętów zebranych z okolicznych gospodarstw (w tym również własnego)" - dodaje właściciel i opiekun Ekomuzeum Andrzej Słonina.
Dopełnieniem oferty Ekomuzeum w Bogdanówce są cykliczne imprezy okolicznościowe, np.: „Tuka -święto ziemniaka" - stary lokalny zwyczaj organizowany podczas zbioru ziemniaków. Dawniej gospo¬darze, aby zachęcić ludzi do pracy przy zbiorze ziemniaków organizowali właśnie „tukę"- częstowali plackami, piekli ziemniaki i karpiele w ognisku, a po pracy zapraszali na zabawę do stodoły przy muzyce, czy „Kliszczackie Zapusty", których głównym celem jest wskrzeszanie zapomnianych zwyczajów i obrzędów związanych z karnawałem.
Lekcje regionalne w Ekomuzeum
Andrzej Słonina – animator kultury ludowej, regionalista, rzeźbiarz i nauczyciel proponuje także w swojej 100–letniej stodole lekcje muzealne. Zajęcia dotyczą kultury materialnej i duchowej Górali myślenickich zwanych Kliszczakami. O swoich lekcjach mówi:
Młodzież szkolna może zapoznać się tu z elementami strojów, muzyką, obrzędami, zajęciami rolniczymi i pozarolniczymi Kliszczaków - tej ciekawej i barwnej grupy etnograficznej. Podczas zajęć dzieci i młodzież mają szansę na zapoznanie się z bogatymi zbio¬rami kliszczackiego Ekomuzeum w Bogdanówce. Na parterze naszego muzeum mieszczą się sprzęty, które obrazują drogę „od ziarenka zboża do bochenka chleba "- np. młynek do mielenia zboża, cepy, żarna, dzieże do wyrabiania ciasta, słomianki i inne, czy „jak to ze lnem było"- cierlice, kołowrotki, krosno tkackie, a także dawne ubiory kliszczackie.
W Ekomuzeum można zobaczyć także filmy etnograficzne, które Twórca Ekomuzeum wraz z kolegą Sylwestrem Jamrozikiem nagrał w swojej wiosce w autentycznych warunkach, np."Wypiek chleba", „Jak powstaje masło i ser", „Jak to ze lnem było". Andrzej Słonina proponuje także cykl lekcji „Ginące zawody" - traktujący o zanikających zawodach np. bednarza, knapa i innych.
Na miejscu istnieje możliwość zorganizowania ogniska i pieczenia kiełbasek, natomiast w drodze powrotnej z Bogdanówki obejrzenia zespołu rzeźb plenerowych na zachodnim stoku Urbaniej Góry (674 m ) w Tokarni, tzw. „KALWARII TOKARSKIEJ". To szczególny zabytek sztuki Ziemi Myślenickiej, dzieło JÓZEFA WRONY - miejscowego rzeźbiarza.

Mali rzeźbiarze

„Są pewne miejsca w naszym kraju, które żyją ludową twórczością, a ko¬¬nkretnie rzeźbą. Do nich niewątpliwie zaliczyć można Gminę Tokarnia. Ludność tego regionu zaliczana jest do górali babiogórskich, tzw. Kliszczaków. Region kliszczacki uznany jest za bardzo interesujący pod względem etnograficznym. Kultura góralska rozwinęła specyficzne rzemiosło i rękodzieło ludowe, nigdzie w takim stopniu nie zachowane. Wyróżnia się specyficznymi technikami ciesielskimi, rzeźbiarskimi, stolarskimi, kwiatów bibułkowych, palm wielkanocnych, przygotowaniem potraw i wypieków regionalnych oraz tańcem, gadką i śpiewem. Góralskie dziedziny rękodzielnicze przetrwały do dziś dzięki ogromnemu przywiązaniu ludności do tradycji – mówi znawca tematu Andrzej Słonina - Jednak bez aktywnego wsparcia i prowadzenia działań promocyjnych góralskie tradycyjne zawody i wykonywane wyroby sztuki ludowej nie mają szans zachowania. Istnieje obawa, że mało popularne zawody i umiejętności nie przekazywane młodym pokoleniom zaginą bezpowrotnie".
Przeciwdziałając temu procesowi Szkoła Podstawowa w Skomielnej Czarnej oraz Andrzej Słonina proponują zajęcia regionalne pn. „Ginące zawody" dla dzieci szkolnych, dających możliwość zapoznania się z dawnymi technikami wytwarzania wyrobów rękodzieła ludowego, a w szczególności rzeźby w drewnie.
„Wiele jest utalentowanej młodzieży, która z powodu braku przestrzeni w mieszkaniu, kontaktu z plastykami i profesjonalnymi pracowniami, nie próbuje własnych możliwości rzeźbiarskich. Szczególnie rzeźba wymaga pracowni, w której swobodnie można kruszyć odłamkami drewna. Praca przy rzeźbieniu daje satysfakcję z pokonania własnych słabości, trudności technicznych i fizycznych. Filia GOKiS w Skomielnej Czarnej posiada pracownię gdzie mogą odbywać się tego typu zajęcia. Uczestniczące w zajęciach nadobowiązkowych dzieci mogą zobaczyć narzędzia jakich używa twórca, a także samodzielnie spróbować swoich możliwości - mówi Andrzej Słonina. I dodaje dalej: Celem takich zajęć jest upowszechnianie wśród młodzieży tradycyjnej rzeźby ludowej, wyszukiwanie młodych talentów, kształtowanie ich umiejętności warsztatowych, poznanie podstaw teoretycznych i praktycznych wykonywania rzeźby w drewnie, oraz prezentowanie osiągnięć twórczych dzieci i młodzieży poprzez organizowanie wystaw. Prace swoje dzieci mogą wykonać z kawałka drewna lipowego, są to przeważnie pojedyncze rzeźby i płaskorzeźby o tematyce sakralnej i świeckiej".